چاپ افست نوعی از چاپ که نوشته و عکس را بر سطح لاستیکی یک استوانه (سیلندر) گردان برمی گرداند و سپس آن را با فشار استوانه دیگر روی کاغذ چاپ می‌کنند. ماشین معمولی چاپ افست دارای سه استوانه‌است . در چاپ افست نخست آن چه را که باید چاپ شود بر روی صفحه‌ای فلزی به نام زینک منتقل می‌کنند، سپس این صفحه را با مواد شیمیایی طوری حساس می‌کنند که فقط نوشته‌ها و تصاویر آن، مرکب چاپ را به خود می‌گیرد. زینک را به دور نخستین استوانه می‌پیچند؛ طرح آن بر اثر فشار روی پوشش لاستیکی استوانه دوم برمی گردد. کاغذ سفید که متوالیا به دور استوانه سوم می‌پیچد مطالب را از روی پوشش لاستیکی استوانه دوم می‌گیرد. سرعت کار ماشین‌های چاپ افست بیش از چاپ مسطح (حروفی) می‌باشد.

 

از بزرگترین تولیدکنندگان ماشینهای چاپ افست درجهان کمپانی هایدلبرگ آلمان است .

 

علم شیمی نقش مهمی در چاپ افست دارد، چاپ افست تقابل بین آب و مرکب است که بر روی سطح پلیت که صفحه ای از جنس آلومینیوم می باشد صورت میپذیرد که اصطلاحاًدر چاپ افست به این صفحه زینک گفته می شود سطح رویی این صفحه توسط روش های الکترو شیمیایی اکسید شده است وتبدیل به اکسید آلومینیوم گردیده است تاسختی و مقاومت شیمیایی آن بالا رود . سطح رویی زینک را با مواد پلیمری حاوی مواد حساس به نور نمک های دیازونیوم پوشش می دهند.زینک توسط نور ماورای بنفش ویا لیزر نوردهی می شود تا تصویر برروی آن ایجاد گردد وسپس توسط یک محلول قلیایی شستشو می شود تا ماده پلیمری در نقاط نور خورده از روی سطح زینک برداشته شود بدین طریق دو ناحیه بر روی سطح زینک ایجاد می شود( نواحی آب دوست و نواحی چربی دوست)، نواحی تصویری روی سطح زینک که ازماده پلیمری تشکیل شده است چربی دوست و جاذب مرکب و نواحی دیگر آب دوست و جاذب رطوبت می‌باشد .برای آنکه در نواحی غیر تصویری سطح زینک، لایه نازکی از آب وجود داشته باشد تاازنفوذ مرکب به آن جلوگیری شود باید کشش سطحی آب ورودی به سطح زینک را کاهش داد که معمولاً با اضافه کردن موادی مانند ایزو پروپیل الکل این کار صورت می گیرد. همچنین آب موجود در ماشین چاپ که قسمتهای غیر تصویری را پوشش میدهد که اصطلاحاً محلول مرطوب کننده نامیده می شود باید دارای خاصیت اسیدی باشد و PH آن در محدوده ۴٫۸-۵٫۲ باشد که با استفاده از یک محلول بافری به نام داروی آب و اضافه کردن به محلول مرطوب کننده صورت می پذیرد.

 

در چاپ افست از مدل رنگ CMYK  استفاده می شود و هر رنگ به صورت جدا گانه بر روی کاغذ چاپ میشود و عمل ترکیب رنگ بر روی کاغذ صورت میگیرد.برخی از دستگاه های چاپ افست دارای یک ستون رنگ هستند یعنی در هر بار مکش کاغذ فقط می توانند یک رنگ را روی کاغذ چاپ کنند. برخی از دستگاه ها دو رنگ و برخی نیز چهار رنگ هستند که چاپ هر چهار رنگ را با یک بار مکش کاغذ انجام می دهند. برخی از دستگاه های چاپ افست ۵ رنگ هستند که علاوه بر چاپ هم زمان CMYK  میتوانند چاپ رنگ پنجم (مثلاً نقره ای یا طلایی یا رنگ های ساختگی) و یا حتی چاپ ورنی را انجام دهند.

 

 تکنولوژی چاپ افست کمی پیچیده است. در این تکنولوژی برای چاپ هر رنگ بر روی کاغذ از سه استوانه ی اصلی استفاده می‌شود (شکل ۱). به دور غلطک اول صفحه ای فلزی از جنس آلومینیوم که به آن پلیت یا زینک میگوید پیچیده می شود. این صفحه ی فلزی قبلاً در واحد پیش از چاپ موسوم به لیتوگرافی ساخته می شود. در لیتو گرافیفایلی که برای چاپ ارسال شده است به چهار رنگ تشکیل دهنده ی آن (CMYK) تقسیم شده و فایل مربوط به هر رنگ با نوعی از مواد پلیمری مخصوص بر روی سطح ورقه ی آلومینیومی چاپ میشود. جنس سطح زینک یعنی بخشهایی که از ماده ی پلیمری پوشانده شده است به گونه ایست که به هیچ عنوان مرکب را به خود جذب نمیکند اما جاذب آب می باشد. جنس بخش پلیمری به گونه ایست که دقیقاً برعکس عمل می کند یعنی مرکب را جذب کرده و آب را جذب نمی کند. اگر به تصویر ۱ نگاه کنید متوجه می شوید که دو غلکط کوچک با غلطک اصلی زینک در تماس هستند . یکی از آنها با محفظه ی آب در تماس است و دیگری با محفظه ی مرکب. غلطک زینک بسته به تصویری که با مواد پلیمری بر سطح آن نقش بسته مرکب را از غلطک جذب می کند و در سایر بخش ها فقط مرطوب می شود. سپس این رنگ جذب شده را به غلطک پایینی که از جنس لاستیک می باشد منتقل می کند این غلطک هم بر روی کاغذ میچرخد و مرکب را به سطح کاغذ منتقل می کند. غلطک زیرین وظیفه ی فشار دادن کاغذ به غلطک لاستیکی را بر عهده دارد.

 

مکانیزم چاپ افست

 

شکل ۱
شکل شماتیک ساز و کار چاپ افست

 

 

   در یک دستگاه چاپ افست چهار رنگ مکانیزم بالا چهار بار در طول دستگاه تکرار می شود . بنا بر این ابعاد دستگاه های چاپ افست بستگی به سایز چاپ آنها و نیز به تعداد رنگ آنها دارد. قیمت دستگاه های چاپ افست هم به همین امر و نیز کمپانی تولید کننده و سال تولید دستگاه بستگی دارد. به طور کلی دستگاه های چاپ افست بسیار بزرگ و نیز بسیار گران قیمت هستند.

 

دستگاه چاپ افست چهار رنگ

 

شکل ۲ دستگاه چاپ افست چهار رنگ
(تشخیص چهار رنگ بودن دستگاه با توجه به تعداد ستون های رنگ به راحتی امکان پذیر است)

 

 

   چون چاپ رنگها در سیستم چاپ افست به صورت جدا گانه انجام می شود تطبیق دقیق رنگ ها بر روی هم از موارد بسیار مهم در کیفیت چاپ می باشد. در دستگاه های قدیمی تطبیق رنگها به صورت دستی و از طریق سیستم های مکانیکی صورت می گیرفت که در بسیاری از مواقع با اندک خطایی همراه بود که باعث سایه دار شدن عکس ها و مخصوصاً نوشته ها می شد. در این سیستم ها تجربه و دقت مسئول چاپ در رسیدن به کیفیت چاپ مطلوب بسیار مهم بود اما در سیستم های جدید تر تطبیق رنگ به صورت کامپیوتری و از طریق سیستم های دیجیتال صورت میگیرد. در این سیستم ها نقش اپراتور کاهش پیدا کرده است اما کاربران این سیستم ها (که در ایران به آنها ماشین چی گفته میشود) باید دارای توانایی کار با کامپیوتر باشند.

 

 نحوه ی محاسبه ی قیمت چاپ در سیستمِ چاپ افست به این صورت است که از یک برگ تا ۵۰۰۰ برگ هزینه ای ثابت برای چاپ دریافت میگردد و با توجه به اینکه هزینه ی ساخت زینک نیز ثابت بوده و به تیراژ کار بستگی پیدا نمیکند با افزایش تیراژ چاپ هزینه ی چاپ هر برگ کاهش می یابد.به همین دلیل از چاپ افست برای چاپ در تیراژ های پایین استفاده نمی شود.

Print Friendly